NSƯT Lương Duyên: Chèo là duyên, là nghiệp
04/07/2011
Gặp NSƯT Lương Duyên – Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nam khi chị lên Hà Nội tham gia chương trình dạy hát dân ca và chèo của Đài Tiếng nói Việt Nam, chị cho biết vừa mới cùng đoàn công tác của UBND tỉnh Hà Nam ra thăm và biểu diễn động viên các chiến sĩ ở quần đảo Trường Sa... Nhắc đến Trường Sa, chị vui hẳn lên, bởi với chị chuyến đi Trường Sa là kỷ niệm đáng nhớ nhất, có ý nghĩa nhất trong chặng đường hơn 30 năm làm nghệ thuật của chị.

Biểu diễn ở Trường Sa trong đoàn công tác tỉnh Hà Nam, ngoài Lương Duyên còn có nghệ sĩ Trang Nhung và 2 diễn viên Đoàn cải lương Long An cùng “Đội văn nghệ xung kích” của Đoàn nghệ thuật Quân khu 9. Lần đầu ra Trường Sa nên các nghệ sĩ rất háo hức, hồi hộp… Sau gần 60 tiếng đồng hồ lênh đênh trên biển, vượt qua 1.200 hải lý mới đến được đảo Song Tử Tây, cả đoàn công tác đều bị say, nhưng không hiểu sao vừa bước chân lên đảo, gặp các chiến sĩ Trường Sa ra đón không ai còn cảm giác mệt mỏi do say sóng nữa. Những gương mặt với nụ cười tươi rói, những cái bắt tay thật chặt, bà con và chiến sĩ ở Song Tử Tây đến chật ních cả hội trường UBND xã để xem văn nghệ. Chưa bao giờ Lương Duyên hát nhiều thế, hết hát chèo lại chuyển sang dân ca rồi lại chầu văn, hát mấy chục bài một lúc mà không thấy mệt. Các chiến sĩ trên đảo còn trẻ nhưng rất thích nghe chèo và thuộc khá nhiều làn điệu mà NSƯT Lương Duyên hát nên cũng hát theo. Đảo Song Tử Tây là nơi đoàn công tác dừng chân lâu nhất (1 ngày) nên tình quân dân vô cùng quyến luyến, lúc tiễn đoàn ở âu tàu, trung tá Nguyễn Văn Đới - Chính trị viên cụm xã đảo Song Tử Tây và Lương Duyên đã cùng nhau hát bài: “Người ơi người ở đừng về” làm nhiều thành viên trong đoàn và cán bộ, chiến sĩ xã đảo nước mắt rưng rưng… Đoàn còn đi thăm và biểu diễn ở đảo Cô Lin, Trường Sa lớn, nhà giàn DK I, đi đến đâu cũng được chào đón như người thân trong gia đình khiến chị rất vui, càng vui thì lại càng hát nhiều. Ở đảo Sinh Tồn Lương Duyên và Đảo trưởng đảo Sinh Tồn cong cùng nhau song ca: “Gửi người chiến sĩ đảo xa” do chính chị sáng tác…

Lương Duyên tâm sự: “Chèo như có mối duyên tiền định, không phải mình chọn Chèo mà Chèo chọn mình thì phải…”. Sinh ra ở Hà Nam, quê hương của cái nôi hát Chèo, cả gia đình chị đều là những cây văn nghệ, bố mẹ là cặp diễn đẹp nhất xã, thường đóng các tích cổ như: “Phạm Công Cúc Hoa”; “Lục Vân Tiên”; “Trần Sỹ Mỹ”… Quê  hương nuôi dưỡng tâm hồn còn gia đình lại truyền cho chị ngọn lửa đam mê nghệ thuật, nên từ bé chị đã yêu những làn điệu dân ca. Thuở nhỏ Lương Duyên thường đạt giải nhất tại các cuộc thi văn nghệ, ham mê chương trình dạy hát dân ca trên Đài tiếng nói Việt Nam, đặc biệt rất mê các làn điệu Chèo cổ như: “Luyện năm cung”; “Tò vò”; “Sử dầu”… Năm 16 tuổi, vào làm công nhân may mặc ở Xí nghiệp 27-7 Bình Lục (Hà Nam) nhưng cái duyên và nghiệp với Chèo cứ đeo bám chị không dứt. Nên đến năm 1978 Lương Duyên quyết định thi vào Đoàn chèo Nam Hà và trúng tuyển, vào đoàn vừa học tập vừa thực hành từ múa cơ bản đến hình thể, âm nhạc, kỹ thuật biểu diễn… theo kiểu truyền nghề. Thấy chị hăng say luyện tập nên trưởng đoàn Lê Huệ gửi đi học nâng cao 3 tháng tại Khoa Chèo của trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Trở về, phát huy kiến thức học được và đã thể hiện rất thành công một loạt vai mẫu trong các trích đoạn chèo như: “Đào Huế”; “Thị Màu lên chùa”; “Lý trưởng - mẹ Đốp”…, đặc biệt là vai Xúy Vân trong “Xúy Vân giả dại” – một vai đào pha rất khó trong chèo. Lúc đó, mới ngoài 20, cả tuổi đời và tuổi nghề còn quá trẻ so với vai diễn nhưng chị quyết tâm luyện tập, quên ăn, quên ngủ và đã thành công. Khán giả bị cuốn hút bởi những làn điệu chèo ngọt ngào say đắm nói lên tâm trạng của nàng Xúy Vân đang khắc khoải chờ chồng: “Ngày ngày dệt củi, thiếp lại quay tơ, tơ vương vấn vít, ngẩn ngơ mong chàng…”. Đây là vai diễn đầu đời nhưng cũng là vai diễn chị tâm đắc nhất trong hơn suốt 30 năm làm nghệ thuật. Ngày ấy, hàng tháng trời rạp hát Nam Định lúc nào cũng chật kín người, hết xem Xúy Vân, Quan Âm Thị Kính đến các trích đoạn chèo mẫu, mà chủ yếu là đến nghe giọng hát chèo của Lương Duyên…

Năm 1997 tái lập tỉnh về Hà Nam, chị đem sức thanh xuân và lòng yêu nghề, bắt tay xây dựng đoàn nghệ thuật chèo. Vừa làm trưởng đoàn, vừa chỉ đạo nghệ thuật kiêm diễn viên hát chính, rồi đi liên hệ tìm nơi biểu diễn, ký kết hợp đồng bán vé, xin tài trợ cho đoàn… Không nề hà bất cứ việc gì bởi chị luôn coi đoàn là ngôi nhà thứ hai của mình. Cũng năm 1997 Lương Duyên được phong tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú. Chị lại tiếp tục cùng các nghệ sỹ trong đoàn khắc phục khó khăn, dàn dựng các vở diễn từ chèo truyền thống đến hiện đại cùng hàng trăm chương trình nghệ thuật tổng hợp, sân khấu học đường, các trích đoạn chèo đặc sắc, các làn điệu dân ca ba miền, biểu diễn phục vụ nhiệm vụ chính trị và nhân dân trong tỉnh và các địa phương khác. Nhiều vở diễn của Đoàn chèo Hà Nam do chị chỉ đạo nghệ thuật đã tạo được dấu ấn với bạn bè, đồng nghiệp, gây được sự chú ý của công chúng yêu nghệ thuật như: Quý trong vở “Anh lái đò sông Vị”; Bà chài trong “Vợ chồng ông Chài”; Hồng Hoa trong “Chàng mãi võ và cô hàng quạt”; Cô giáo Nhung trong vở “Đợi đến mùa Xuân”… Qua đó, chị đã đạt được 7 Huy chương Vàng, 5 Huy chương Bạc và 1 giải Diễn viên tài sắc qua các Hội diễn sân khấu chèo chuyên nghiệp toàn quốc, phát hành VCD “Núi Đọi sông Châu” cho riêng mình.

Bên cạnh nhiệm vụ quản lý, biểu diễn, Lương Duyên dành toàn bộ tâm huyết cho việc truyền nghề, dìu dắt các diễn viên của đoàn để có thể thay chị đảm nhiệm những vai chính. Tham gia giảng dạy tại Trường trung cấp văn hóa nghệ thuật tỉnh Nam Định, Trường Cao đẳng VHNT Thái Bình, từ đó phát hiện các diễn viên có triển vọng mời về đoàn công tác. Ngoài ra chị còn tham gia hướng dẫn hát Dân ca và Chèo cho các câu lạc bộ dân ca và chèo ở các xã, huyện, thành phố, cơ quan của tỉnh Hà Nam; tham mưu cho Sở VHTTDL Hà Nam về định hướng phát triển nghệ thuật và các hoạt động biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp của tỉnh, góp phần củng cố, gìn giữ và phát huy những làn điệu dân ca, chèo đặc sắc; nhiều năm nay NSƯT Lương Duyên là cộng tác viên của Đài tiếng nói Việt Nam trong chương trình dạy hát dân ca và chèo trên sóng của Đài. Ngoài công tác chuyên môn, Lương Duyên còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội: là Đại biểu HĐND tỉnh khóa XIV, XV; Ủy viên MTTQ Việt Nam tỉnh Hà Nam; Ủy ban thường vụ Ban chấp hành công đoàn – Trưởng ban nữ công Sở VHTTDL Hà Nam; Ủy viên BCH Hội Văn học Nghệ thuật; Chi hội trưởng Hội sân khấu VN tỉnh Hà Nam… Chị đã nhận được rất nhiều Bằng khen và đạt nhiều danh hiệu thi đua. Là một trong số rất ít nghệ sĩ được Giải thưởng nghệ thuật Nguyễn Khuyến; được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen.

Mới đây, tỉnh Hà Nam có hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ sỹ nhân dân cho chị… Những đóng góp của NSƯT Lương Duyên cho Hà Nam nói riêng và cho nghệ thuật chèo truyền thống nói chung thật xứng đáng với danh hiệu cao quí này ./.

Phương Thanh

 

Video
Thời tiết
26oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 86%
Gió nam
tốc độ: 2 m/s
25oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 92%
Gió đông đông nam
tốc độ: 2 m/s
27oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 80%
Gió tây bắc
tốc độ: 2 m/s
21oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 91%
Gió bắc
tốc độ: 1 m/s
22oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 94%
Lặng gió
27oC
Mây thay đổi, trời nắng
Độ ẩm 88%
Lặng gió
25oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 97%
Gió đông đông nam
tốc độ: 3 m/s
26oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 96%
Gió đông đông bắc
tốc độ: 2 m/s
26oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 96%
Gió đông đông nam
tốc độ: 1 m/s
Nguồn: www.nchmf.gov.vn
USD 21,120.00
THB 669.85
SGD 16,982.12
SEK 3,221.71
SAR 5,801.75
RUB 661.73
NOK 3,561.34
MYR 6,556.24
KWD 75,730.66
KRW 22.62
JPY 207.00
INR 357.20
HKD 2,743.74
GBP 35,562.20
EUR 29,268.95
DKK 3,944.89
CHF 24,043.02
CAD 19,291.65
AUD 19,778.81
Nguồn: vietcombank.com.vn
 Vàng SJC Mua Bán
Hồ Chí Minh 35.410 35.470
Hà Nội 35.410 35.490
Đà Nẵng 35.410 35.490
Nha Trang 35.400 35.490
Cà Mau 35.410 35.490
Buôn Ma Thuột 35.400 35.490
Bình Phước 35.380 35.500
Nguồn: sjc.com.vn
1 mua
Tổng lượt truy cập
Số người đang truy cập:
6
Truy cập trong ngày:
236
Tổng lượt truy cập
825231